آشنایی با انواع قیچی های باغبانی

آشنایی با انواع قیچی های باغبانی

 

هرس یکی از عملیات­ های مهم در مراحل پرورش گیاهان به شمار می­رود. برای انجام یک هرس اصولی و علمی علاوه بر دانش و شناسایی فیزیولوژی و ریخت­شناسی درختان، وجود ابزار مناسب، بسیار ضروری و مهم است زیرا استفاده از ابزارهای نامناسب موجب صدمه به گیاهان شده و انجام هرس سودی برای گیاه نخواهد داشت. شناخت وسایل هرس به کشاورز کمک کرده  تا براساس نیاز خود، بهترین وسیله را انتخاب کرده و هرس را با موفقیت به پایان برساند.

انواع قیچی های مورد استفاده در باغبانی

قیچی های باغبانی براساس ساختار و موارد استفاده به چهار دسته کلی طبقه­ بندی می شوند.

  •  قیچی باغبانی
  • قیچی شاخه­ زن
  • قیچی شمشادزن
  • قیچی چمن ­زن

قیچی شاخه­ زن یا هرس

قیچی های هرس با توجه به ضخامت شاخه و ارتفاع شاخه بر روی درخت و طرز استفاده در مدل­های مختلفی طراحی شده است. در ادامه به بررسی انواع قیچی های هرس می­پردازیم.

برای برش شاخه های ضخیم باید از نیروی بیشتری استفاده نمود بنابراین قیچی هایی با دسته های بلند و به بکارگیری هر دو دست برای این کار طراحی شده است. برای شاخه های بلندتر دسته های بلندتری تعبیه شده تا دسترسی به راحتی صورت گیرد. در واقع شاخه های ضخیم با قیچی هرس کوچک قابل برش نبوده و قیچی های کوچک برای شاخه های کوچکتر و با نیروی یک دست طراحی شده­اند. معمولاً اندازه نوک تیغه تا دسته قیچی بین 45 تا 80 سانتیمتر بوده و شاخه هایی تا قطر 6 سانتیمتر را برش می­دهد.

قیچی شاخه ­زن یا هرس دسته تلسکوپی

قیچی های هرس تلسکوپی در واقع برای شاخه های بلند و سرزنی درختان در ارتفاع زیاد استفاده می شود. در واقع فرد هرس کننده در پایین درخت قرار گرفته و معمولا بدون استفاده از نردبان یا چهارپایه، با نیروی هر دو دست یا یک دست (بستگی به نوع قیچی دارد)، شاخه های بلند را هرس می­کند یا میوه های بالای درخت را برداشت می­ کند. طول دسته­ی این قیچی ها از 70 تا 120 سانتیمتر متغیر می­باشد ولی در اکثر موارد به دلیل توخالی بودن دسته (به علت سبک ماندن قیچی) و ایجاد فشار زیاد در حذف شاخه های قطور، دسته ها معمولا خم شده و کارآیی خود را از دست می­دهند (شکل 1 و 2 ).

شکل 1: این نوع قیچی به منظور برداشت میوه و سرزنی شاخه های بلند استفاده می شود.

 

شکل 2: حذف شاخه های قطور در ارتفاع زیاد توسط این قیچی دسته تلسکوپی انجام می­ گیرد.

قیچی شاخه­ زن طنابی

این نوع قیچی دارای دو تیغه و اهرمی که در پشت تیغه ها قرار دارد تشکیل شده و به وسیله طنابی که به آن متصل است، حرکت تیغه را از فاصله دور کنترل می­کند. قیچی شاخه­زن طنابی می تواند شاخه هایی که در فواصل دور حتی در ارتفاع 5 متری به وسیله یک چوب که به قسمت انتهایی این قیچی متصل است، هرس کند. (شکل 3)

شکل 3: یک مدل از قیچی هرس طنابی

قیچی شارژی هرس

به دلیل سختی و حجم کار زیاد هرس، استفاده از قیچی های شارژی رواج زیادی پیدا کرده است. در واقع این قیچی های باغبانی با باتری لیتیومی کار کرده و در اندازه های مختلفی ارائه می شود. باتری های لیتیومی همانند باتری موبایل عمل کرده و معمولا دارای عمری طولانی هستند. با استفاده از این نوع از قیچی هرس، سرعت و بهره­وری کار بسیار بالا رفته و به علت خستگی کمتر، هرس با دقت بیشتری انجام می­گیرد (شکل 4)

شکل 4: قیچی­ هرس شارژی

قیچی هرس جغجغه ­ای

سیستم چرخ جغجغه به کار رفته در این ابزار کمک می­کند شاخه های ضخیم را که نیازمند نیروی زیاد و قیچی های بزرگ می­باشد، با وارد کردن نیروی مناسب، هرس کنیم. قیچی باغبانی از نوع جغجغه­ای حرکت چند مرحله دارد. این حرکات سبب می-شود تا شاخه های قطور راحت­تر و با نیروی کمتری هرس شوند. دهانه قیچی به اندازه قطر شاخه باز شده و بعد از چند بار فشار دست در حرکت نهایی برش صورت می­گیرد. معمولا شاخه­ای 5/2 تا 5 سانتیمتر را می­توان با این قیچی هرس نمود (شکل 5)

شکل 5: حذف شاخه ها به وسیله این قیچی فشار کمی را به دستان کاربر وارد می ­کند.

قیچی هرس دنده­ای یا گیربکسی

در این نوع از قیچی های هرس، علاوه بر برش شاخه مورد نظر، از دست شما نیز محافظت می­کند. در واقع دسته­ی پایین قیچی گیربکسی می تواند مانع از برخورد انگشتان دست با سطح گیاه در اثر حرکت ناشی از قیچی کردن شود. دسته­ی بالایی هم دارای یک روکش ضدلغزش بوده تا کار را برای فرد هرس کننده آسان­تر کند. با استفاده از این قیچی سرعت عمل بالا رفته و نسبت به چاقو یا اره باغبانی آسیب کمتری به گیاه وارد می­کند. این نوع از قیچی های هرس دارای نوعی ویژه از اهرم بوده که بسته به جنس و ضخامت چوب میزان سختی را تغییر داده و بتواند برش راحت­تر را انجام دهد (شکل 6).

 

شکل 6: قیچی دنده­ ای یا گیربکسی

قیچی باغبانی

در واقع هر باغبان یا کشاورز، به این قیچی نیاز پیدا خواهد کرد و یکی از پرکاربردترین قیچی های موجود در کار باغبانی به شمار می­رود. قیچی باغبانی با استفاده از نیروی یک دست، شاخه هایی تا قطر نهایتاً 5/2 سانتیمتری را برش خواهد داد. قیچی میوه­چین نیز جزو قیچی های کوچک در باغبانی به شمار می­رود و برای چیدن اصولی میوه استفاده می شود. البته علاوه بر چیدن میوه میتوان برای بریدن شاخه های نازک نیز از آن­ها استفاده نمود (شکل 7)

شکل 7: یکی از انواع قیچی های میوه ­چین

قیچی شمشاد زن

این قیچی دارای سایز نسبتا بزرگ و دسته های بلند و تیغه های تیز بوده و برای هرس کردن پرچین، شمشاد و درختچه های زینتی و فرم دادن به آن­ها استفاده می شود. برای استفاده این قیچی نیروی هر دو دست لازم بوده و با هر بار حرکت تیغه ها، مقداری زیادی از شاخه و برگ­های گیاهان برش داده می شود (شکل 8)

شکل 8: قیچی شمشادزن ابزاری مناسب جهت فرم­ دهی پرچین ­ها و درختچه های زینتی می ­باشد.

قیچی چمن­ زن

 برای کوتاه کردن چمن و گیاهان کوچک از این نوع قیچی استفاده می شود. در واقع قیچی کوچکی بوده و برای مساحت­های کوچک کاربرد دارد. برای استفاده از آن می­توان با توجه به طراحی قیچی، از نیروی یک دست یا هر دو دست استفاده نمود. به دلیل تماس با قسمت­های آبدار گیاهان، تیغه ها بعد از استفاده حتما باید تمیز شده و در جای خشک نگهداری شود (شکل 9).

شکل 9: قیچی چمن­ زن

 

اره باغبانی

زمانی که برش شاخه ها با چاقو و قیچی های باغبانی امکان­پذیر نمی­باشد می­توان از اره باغبانی استفاده نمود. به منظور یک هرس اصولی باید از اره هایی با دندانه های سخت استفاده نمود چون کُندی در دندانه های اره موجب برش نامطلوب بر روی شاخه شده و ترمیم زخم به کندی صورت می­گیرد. اره های باغبانی که دارای دندانه های سه پهلوی سخت کاری شده جهت برش سریع باشد و تیغه تیزی داشته باشد، جهت هرس بسیار مناسب است (شکل 10).

 

شکل 10: اره باغبانی با دندانه های سخت

در زمان خرید قیچی به چه چیزی توجه شود؟

در قدم اول کشاورز باید نیاز خود را ارزیابی کند یعنی براساس نیاز خود یکی از قیچی های مورد نیاز خود را خریداری نماید.

 بر اساس نوع گیاه و ارتفاع آن باید مناسب­ترین قیچی انتخاب شود.

به علت طاقت­فرسا بودن عملیات هرس، وزن قیچی و طراحی بدنه آن متناسب با بدن انسان (ارگونومیک) بسیار مهم و ضروری است. هرچقدر وزن قیچی کمتر باشد، خستگی کمتری حاصل شده و کارآیی و دقت کاربر در زمان هرس افزایش می­یابد.

توجه به جنس تیغه ها یکی از فاکتورهای مهم در زمان خرید قیچی می­باشد. جنس تیتانیوم و فولاد به علت مقاومت بیشتر نسبت به زنگ زدگی، گزینه مناسبی برای انتخاب جنس تیغه می­باشند.

در هنگام خرید قیچی به قدرت ضربه­گیری دسته های قیچی توجه کنید چون در هنگام برش، این ضربه های متوالی باعث درد در عضلات و کاهش کارآیی کاربر خواهد شد.

 

روش­های نگهداری از قیچی های باغبانی چگونه است؟

  • بعد از اتمام کار ذرات گرد و غبار را از روی قیچی پاک کنید و با یک پارچه تمیز با چند قطره روغن آن را چرب کرده و در جای خشک قرار دهید.
  • نگهداری قیچی در مکان مرطوب، خطر زنگ­ زدگی آن را افزایش می­دهد.
  • بعد از بریدن شاخه های دارای شیرابه یا صمغ حتما تیغه ها را با مواد شوینده تمیز کنید.
  • زدن ضربه به تیغه ها باعث ایجاد خراش و در نتیجه افزایش خوردگی به مرور زمان خواهد شد.
  • قیچی های باغبانی را با توجه به کاربرد آن­ها باید استفاده نمود و استفاده نادرست از آن­ها در مواردی که برای آن طراحی نشده­اند موجب کوتاهی عمر آن­ها خواهد شد.
  • برای یک برش مطلوب و مناسب حتما تیغه ها باید تیز باشند.
  • برای جلوگیری از انتشار بیماری­ بین درختان، تمیز کردن تیغه ها الزامی است.

 

منابع:

طاهرخانی، آناهیتا، هرس درختان میوه، تحقیقات آموزش کشاورزی، 1394

حسنی ­زاده، حسن، هرس بهره­وری درختان میوه، حامی، 1393

حکمتی، جمشید، هرس درختان میوه و درختچه های زینتی، علم کشاورزی ایران، 1398

 

 

 

 

 

1 ماه پیش بازدید46

دیدگاه کاربران فیداست

لطفا دیدگاه خود را به اشتراک بگذارید