راهنمای کود-آبیاری

راهنمای کود-آبیاری

اولین باری که بحث استفاده از کود در آبیاری مطرح شد در کشور هلند و در سال 1980 بود. از آنجایی که استفاده از این روش توانسته بود تاثیرات خوبی را بر روی میزان بازدهی و عملکرد محصول از خود به جای بگذارد تحقیقات زیادی در این زمینه شروع شد. تحقیقات انجام شده نشان داد که این روش نتایج مثبتی دارد و از آن سال به بعد در اغلب مزارع هلند کودآبیاری صورت گرفت. کودآبیاری در نوع خود یکی از روش های سرمایه گذاری در مرزعه و باغ به شمار می رود و معمولا سرمایه ای که در این راه صرف می شود با افزایش عملکرد و افزایش میزان سود به دست آمده از فروش محصول جبران، چندین برابر جبران خواهد شد.

موضوعی که در این متن قصد داریم در مورد آن شما صحبت کنیم کودآبیاری است. مباحثی مانند محاسن و مزیت های کودآبیاری در درختان میوه و برخی نکاتی که در این رابطه می تواند برای شما مفید واقع شود را در این متن و در ادامه ذکر خواهیم کرد.

تعریف کود آبیاری

کودآبیاری به عملیاتی گفته می شود که در آن، کود همراه با آب آبیاری در اختیار گیاهان و درختان قرار داده می شود. محلول کود را در آب سیستم های آبیاری تزریق می کنند و بدین طریق هم درختان آبیاری می شوند و هم عناصر مورد نیاز به آنها رسانده می شود. البته علاوه بر کودها می توان علف کش ها، ضدعفونی کننده ها، انگل کش ها و مواد تنظیم کننده رشد را نیز بدین طریق در اختیار درختان قرار داد.

برای آنکه بتوان از این روش استفاده کرده و عناصر مورد نیاز را در اختیار گیاه قرار داد از روش های مختلف آبیاری، مانند آبیاری سطحی، آبیاری بارانی و قطره ای استفاده می شود. زمانی که روش آبیاری مورد نظر روش های آبیاری قطره ای و سطحی است شما با محدودیت های بیشتری مواجه خواهید بود. برای مثال در آبیاری سطحی شما با نتایجی مانند به هدر رفتن پول، آب، زمان، انرژی و کودها مواجه خواهید شد و بدین شکل میزان بازدهی کاهش پیدا می کند. این عوامل باعث به دست آوردن نتیجه ضعیف در کودآبیاری در آبیاری به روش سطح می شود.

در سیستم آبیاری بارانی با توجه به اینکه بافت و ساختمان خاک چگونه است کودآبیاری تغییرات قابل توجهی را بر روی میزان عناصر موجود در درختان و افزایش بازدهی محصول ایجاد کرده و نتیجه بهتری و مطلوب تری را در اختیار قرار دهد.

محاسن و مزیت های کودآبیاری در درختان میوه

·        یکی از مهم ترین مزیت هایی که می توان برای کودآبیاری در درختان میوه عنوان کرد استفاده اقتصادی و به صرفه از آب و کود است. از آنجایی که هزینه زیادی در سال باید برای این دو مورد صرف شود توصیه می کنیم حتما در مورد استفاده از این روش در مزرعه و یا باغ خود فکر کنید.

·        از دیگر مسائل و مشکلاتی که امروزه کشاورزان و باغداران با آن به شدت درگیر هستند، شستشوی مواد غذایی از خاک است. این مورد هم از نظر زیست محیطی می تواند مشکلات زیادی را ایجاد کند و هم نتیجه ای که کشاورز و باغدار از مصرف کود داشته است را حاصل نخواهد شد.

·        کودآبیاری باعث می شود درختان توسعه و رشد خوبی داشته باشند. درختان در سال اول رشد رویشی بیشتری پیدا کرده و جوانه گل نیز افزایش پیدا می کند.

·        برخی از کمبودهایی که درختان ممکن است با آنها رو به رو شوند با این روش به شدت کاهش پیدا می کند.

·        باردهی نامنظم که در کشاورزی به آن اصطلاحا سال آوری گفته می شود با کودآبیاری در درختان میوه به شدت کم می شود.

·        میزان اولین محصول در دوران باردهی درختانی که به تازگی کاشته شده اند افزایش پیدا می کند. این اتفاق می تواند در سال دوم نیز تکرار شود.

·        در کودآبیاری، مدیریت درختان بدون استفاده از تنظیم کننده های رشد راحت تر می شود. معمولا تنظیم کننده های رشد برای اعمالی مانند افزایش رشد و نمو گیاه و تقویت آن به کار برده می شوند.

نکات مهم در توصیه کود آبیاری

هر روشی برای آنکه بتواند بیشترین کارایی را از خود نشان دهد باید در شرایط خاص خود صورت گیرد. روش کودآبیاری نیز برای آنکه بتواند بیشترین مزیت و فایده را از خود نشان دهد باید شرایطی که در ادامه عنوان خواهیم کرد، آماده باشد.

تجهیزات و لوازم مورد نیاز

از جمله شرایطی که باید برای کودآبیاری آماده باشد تهیه لوازم و تجهیزات مورد نیاز است. در صورتی که لوازم مورد نیاز را در اختیار دارید باید آنها را بررسی کرده و از سالم بودن آنها اطمینان پیدا کنید. فشار آب پاش ها، اندازه نازل و فرسودگی آن از جمله مواردی است که در هنگام بررسی تجهیزات باید ارزیابی شوند و در صورت وجود نقص در آنها، برای تعویض و یا رفع عیب اقدامات لازم صورت گیرد. در صورتی که تمام موارد را نظارت کردید حتما با انجام آزمایشات معمول یکنواختی پوشش آب را مورد سنجش قرار دهید.

تمام قسمت های سیستم آبیاری باید از مواد مقاوم در برابر مواد شیمیایی ساخته شده باشند و دچار خوردگی نشوند. بی توجهی به این مورد جز اینکه می تواند هزینه های زیادی را به شما تحمیل کند نتیجه دیگری نخواهد داشت. در ضمن بهتر است کل سیستم آبیاری بعد از تزریق هر ماده شیمیایی مورد شستشو قرار داده شود.

شرایط محیطی

مورد دیگری که آن نیز از اهمیت خاصی برخوردار است، شرایط محیطی می باشد. برای مثال زمانی که وزش باد در منطقه وجود دارد کارایی این روش را به مقدار زیادی کاهش می دهد. اگر باد در منطقه ای که قصد دارید در آن از روش کودآبیاری استفاده کنید زیاد باشد احتمال اینکه آب خارج شده از آب پاش به سمت آب پاش برگردد وجود دارد و این مورد عملا آبیاری و پاشش کود را در باغ به شدت کاهش می دهد.

یکنواختی در پخش آب

زمانی می توان از این روش بیشترین کارایی را انتظار داشت که آب به صورت یکنواخت در اختیار گیاه قرار گیرد. در واقع می توان بدین صورت مساله را عنوان کرد که کاربرد کودآبیاری به طور مستقیم به یکنواختی پخش آب بستگی دارد. یکنواختی پخش آب به حالتی گفته می شود که سیستم آبیاری قادر است تمام مزرعه و یا باغ را به صورت یکسان آبیاری نماید. اگر یکی از تجهیزات ناقص باشد احتمال آنکه یکنواختی در پخش آب از دست برود وجود دارد. اگر به این مورد توجه کافی داشته باشید می توانید از مزیت هایی که به صورت حاشیه ای و جانبی نیز در اختیار مزرعه و یا باغ قرار داده می شود نیز بهره ببرید. کاهش فرسایش خاک، کاهش رواناب، کاهش شستشو و از دست رفتن مواد غذایی و وارد شدن آنها به آب های زیر زمینی از جمله فوایدی است که توجه به یکنواخت پاشش آب می تواند فراهم کند.

کیفیت آب آبیاری

یکی دیگر از مواردی که برای افزایش کارایی این روش باید مورد توجه قرار دهید، کیفیت آب آبیاری است. شما باید میزان کلسیم، منیزیم، سدیم، کربنات، بی کربنات، کلرید، نیترات، آهن و سولفات موجود در آبی که قصد دارید با آنها درختان را آبیاری کنید مشخص نمایید. تعیین مقدار بُر نیز از دیگر مواردی است که باید در آزمایش آب مورد بررسی قرار گیرد. میزان باکتری ها، آهن، مقدار PH (اسیدیته) نیز باید مورد آزمایش قرار گیرند.

مورد دیگری که در این رابطه باید به آن دقت کنید این است که اگر قصد دارید مواد شیمیایی مختلف را با هم مخلوط کرده و در آب آبیاری وارد کنید باید به واکنش هایی که این مواد ممکن است با هم بدهند نیز توجه داشته باشید. برای آنکه از این مساله اطمینان پیدا کنید بهتر است تمام محلول های مورد نظر را با غلظت های تعیین شده در یک ظرف شیشه ای ریخته و اجازه دهید که این ظرف برای یک شب به همین حالت باقی بماند.

مدیریت صحیح کودآبیاری و آبیاری

برای آنکه کودآبیاری بیشترین تاثیر را از خود به جای بگذارد باید به مدیریت صحیح کودآبیاری و آبیاری توجه ویژه ای داشت. برخی افراد به غلط تصور می کنند که اگر میزان آب بیشتری در اطراف ریشه گیاه وجود داشته باشد تاثیر این روش بیشتر خواهد بود. اگر میزان آبی که در اختیار گیاه قرار داده می شود زیاد باشد شما با را با دو ضرر و نتیجه منفی رو به رو می کند؛ میزان شستشوی مواد شیمیایی افزایش پیدا کرده و آلایندگی در آب های زیرزمینی نیز به مقدار قابل ملاحظه ای بیشتر می شود.

میزان آب مورد استفاده برای گیاه باید با توجه به شرایط خاک صورت پذیرد. برای مثال خاک هایی که بافت درشتی دارند قدرت آنها برای نگهداری آب کمتری بوده و بهتر است آبیاری به دفعات بیشتری و با عمق کمتر انجام شود. در این شرایط علاوه بر آنکه نفود مواد شیمیایی به اعماق خاک اتفاق نمی افتد همیشه اطراف گیاه نیز در حد بسیار مناسب و مطلوبی مرطوب خواهد بود.

در ضمن سعی کنید آبیاری را بر اساس نیاز گیاه برنامه ریزی کنید و سیستم آبیاری را به صورت حرفه ای و دقیق راه اندازی نمایید. برای انجام این مورد نیز با متخصصان مربوطه مشورت کنید.

چند نکته مهم برای افزایش کارایی کود آبیاری

برای هر ماده غذایی و عنصری که باغ و یا گیاه به آن نیاز دارد یک توصیه آبیاری باید در نظر گرفته شود. شما به عنوان یک کشاورز و باغدار باید یک استراتژی و اصول مشخص در طول فصل در اختیار داشته باشید و مطابق با آن پیش بروید. برای هر باغی نمی توان یک توصیه کلی عنوان کرد.

ذخیره عناصر در خاک و آنالیز برگ درختان باغ مورد نظر از جمله موارد مهمی است که برای ارائه یک برنامه مناسب برای کودآبیاری در درختان میوه باید حتما در اختیار باشد. در ادامه این قسمت مهم ترین عناصری که هر درخت به آن نیاز دارد را  مورد تحلیل قرار داده و نکاتی که باید در هنگام کودآبیاری به آن توجه داشته باشید را ذکر خواهیم کرد.

فسفر

در موقع کشت توصیه می شود که حتما فسفر به صورت کودآبیاری در اختیار درخت قرار داده شود. این عنصر می تواند بر روی افزایش فعالیت های ریشه تاثیر مستقیم داشته باشد. معمولا متخصصان علم کشاورزی پیشنهاد می کنند که این عنصر در ابتدای کشت وارد آب آبیاری شود تا فعالیت ریشه ها تحریک گردد.

نیتروژن

برای آنکه بتوان توصیه ای درست برای میزان استفاده از عنصر نیتروژن را بیان کرد ابتدا باید آزمایش آنالیز برگ در اختیار باشد. افرادی که قصد دارند بازدهی خوبی از باغ و یا مرزعه خود داشته باشند باید به این مساله دقت کرده و سعی کنند به صورت سالانه برگ درختان موجود در باغ را به آزمایشگاه های مخصوص برده و آن را مورد آنالیز قرار دهند. تنها در این صورت است که استفاده از روش کودآبیاری می تواند منجر به استفاده مقدار مناسبی از عنصر نیتروژن در باغ شود و شما را به نتایجی که قصد دارید به آن دست پیدا کنید برساند. به این موضوع توجه داشته باشید که در شرایطی که میزان نیتروژن درختان بالاست و یا زمانی که خاک موجود در باغ آهک داشته باشد نباید از کودهایی که اسید تولید می کنند مانند کودهای آمونیومی استفاده کنید. در صورت بی توجهی به این موضوع اسیدیته خاک به شدت کاهش پیدا کرده، سمیت منگنز در مزرعه مشاهده شده و کم شدن فعالیت ریشه نتیجه ای است که در نهایت اتفاق می افتد.

منیزیم

اگر منیزیم به صورت کودآبیاری در اختیار گیاه قرار داده شود، درخت راحت تر  و ساده تر می تواند آن را مورد استفاده قرار دهد. در این صورت این عنصر می تواند کارایی بالایی را در باغ از خود نشان دهد. اگر در باغ کمبود منیزیم وجود دارد توصیه می شود که بخش قابل توجهی از عنصر مورد نیاز در اوایل فصل به صورت کودآبیاری در اختیار گیاه قرار داده شود. مشکلاتی که کمبود این ماده غذایی می تواند برای گیاه داشته باشد زیاد است و این روش کوددهی می تواند از بروز علائم و نشانه های کمبود این عنصر به خوبی جلوگیری کند.

پتاسیم

پتاسیم نیز از دیگر عناصری است که در سال های گذشته نشان داده که تاثیر زیادی بر روی تغذیه درختان میوه دارد. این عنصر تاثیر زیادی بر روی کیفیت میوه و محصول دارد و از این نظر بسیار حائز اهمیت است. کاهش میزان سال آوری گیاه از دیگر مزیت هایی است که کودآبیاری عنصر پتاسیم می تواند برای درخت داشته باشد. زمانی که شما به عنوان یک کشاورز و باغدار توقع داشتن یک محصول سنگین را دارید بهتر است میزان پتاسیم خاک نیز در حد بالایی قرار داشته باشد.

نکته ای که در این رابطه باید مورد توجه قرار گیرد این است که معمولا توصیه می شود بعد از یک دوره استفاده از کلسیم، پتاسیم مورد استفاده قرار گیرد تا هیچ گونه رقابتی برای جذب این دو توسط درخت به وجود نیاید.

نکته دیگری که باید مورد پتاسیم به آن توجه کرد این است که این عنصر در بین تمام مواد غذایی بیشترین تاثیر را بر روی تولید محصول از خود نشان می دهد. به آنالیز برگ و بررسی میزان پتاسیم موجود در گیاه نیز توجه داشته باشید. در صورتی که یک خاک با مقدار کم پتاسیم مواجه است بهتر است کمبود این عنصر به صورت سالانه افزایش پیدا کند.

کلسیم

از دیگر عناصر مورد نیاز برای درختان، کلسیم است. هر چه نسبت کلسیم-پتاسیم موجود در اطراف ریشه ها بالاتر باشد در نهایت نیز میزان کلسیم موجود در میوه نیز افزایش پیدا می کند. برای آنکه میزان کلسیم موجود در خاک افزایش پیدا کند بهتر است قبل از آنکه درخت وارد مرحله گلدهی شود این کود در قالب کودآبیاری مورد استفاده قرار گیرد.

عناصر غذایی کم مصرف یا میکرو

امروزه تاثیر عناصر غذایی کم مصرف که اصطلاحا به آنها میکرو نیز گفته می شود به خوبی اثبات شده است. یک کشاورز اگر بخواهد محصولی با کیفیت و قابل رقابت با محصولات تولید شده در کشورهای اروپایی ارائه دهد باید به این موضوع نیز توجه و دقت داشته باشد.

تحقیقات زیادی در مورد کودآبیاری درختان میوه و عناصر میکرو صورت نگرفته است اما برخی از آزمایشاتی که انجام شده است نشان می دهد که در صورتی که دو عنصر آهن و منگنز به صورت کودآبیاری در اختیار درخت قرار داده شوند نتایج خوبی را بر روی عملکرد و بازدهی از خود نشان می دهند.

نتیجه گیری

همان طوری که در این متن نیز به آن اشاره کردیم برای آنکه بتوانید بیشترین نتیجه را از کودآبیاری درختان به دست آورید باید حتما آنالیز برگ درختان را انجام دهید و از کمبودها و بیشبودهایی که در درخت وجود دارد مطلع شوید. شرایط و ملزوماتی که برای کودآبیاری ذکر کردیم نیز باید به صورت تمام و کمال آماده باشند تا این روش کوددهی و آبیاری بتواند کارایی بالایی از خود نشان دهد.

 

 

Atkinson, D. 1986. The nutrient requirements of fruit trees: Some current considerations. Adu. Plant Nutr. 2: 93-127.

Stevenson, D. S., and G. H. Neilsen. 1990. Nitrogen additions and losses to drainage in orchard-type irrigated lysimeters. Can. J. Soil Sci. 70: 11-19.

Weinbaum, Steve A., R. Scott Johnson, and Theodore M. DeJong 1992. Causes and consequences of overfertilization in orchards. Hort Technology. 2: 112-121.

 

1 ماه پیش بازدید41

دیدگاه کاربران فیداست

لطفا دیدگاه خود را به اشتراک بگذارید